Có nên mở công ty khi đang đi làm không?

Bạn đang có công việc ổn định nhưng ấp ủ một dự án riêng, và câu hỏi có nên mở công ty khi đang đi làm cứ quay lại mỗi cuối tháng nhận lương. Tin tốt: phần lớn người lao động bình thường hoàn toàn được quyền thành lập doanh nghiệp song song với công việc. Tin cần lưu ý: trước khi nộp hồ sơ, bạn nên kiểm tra kỹ ba thứ gồm hợp đồng lao động, ranh giới lợi ích với công ty đang làm, và cách đứng tên sao cho gọn. Bài viết này đi qua từng điểm bằng ngôn ngữ dễ hiểu cho người lần đầu khởi nghiệp.

Đang đi làm có được mở công ty không?

Theo quy định pháp luật về doanh nghiệp, cá nhân đủ điều kiện đều có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp, trừ một số nhóm bị hạn chế như cán bộ, công chức và các trường hợp đặc thù khác. Người làm việc cho doanh nghiệp tư nhân hay công ty bình thường không nằm trong nhóm bị cấm. Nói cách khác, việc bạn đang là nhân viên của một công ty không ngăn bạn đứng tên mở công ty riêng. Rào cản thật sự thường không nằm ở quy định, mà nằm ở chính hợp đồng bạn đã ký với công ty hiện tại.

Kiểm tra hợp đồng lao động trước khi quyết định

Hợp đồng lao động và nội quy công ty là nơi cần đọc lại đầu tiên. Một số điều khoản có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch kinh doanh riêng của bạn:

• Điều khoản độc quyền làm việc: một số công ty yêu cầu nhân viên không làm thêm công việc khác trong giờ hành chính hoặc không tham gia điều hành doanh nghiệp khác.
• Điều khoản bảo mật thông tin: nếu công ty riêng của bạn dùng dữ liệu, danh sách khách hàng hay quy trình của công ty đang làm, bạn có thể vi phạm cam kết đã ký.
• Điều khoản hạn chế cạnh tranh: kinh doanh cùng ngành, cùng tệp khách hàng với công ty hiện tại là vùng nhạy cảm nhất, kể cả khi hợp đồng không cấm rõ ràng.
• Quy định về sở hữu sản phẩm: sản phẩm bạn tạo ra trong thời gian làm việc, bằng thiết bị công ty, có thể thuộc về công ty chứ không phải bạn.

Xung đột lợi ích: ranh giới nên tự đặt ra

Ngay cả khi hợp đồng không cấm, bạn vẫn nên tự đặt ranh giới rõ ràng: không dùng giờ làm, thiết bị, tài khoản hay mối quan hệ khách hàng của công ty hiện tại cho việc riêng. Thực tế khi xử lý hồ sơ, chuyên viên DoanhNghiep360 từng gặp trường hợp một bạn nhân viên kinh doanh mở công ty bán đúng nhóm sản phẩm của công ty đang làm, đến khi bị phát hiện thì vừa mất việc vừa mất uy tín với chính tệp khách hàng đó. Chọn một mảng kinh doanh khác hẳn, hoặc trao đổi thẳng thắn với quản lý nếu có vùng giao thoa, sẽ giúp bạn đi đường dài thoải mái hơn nhiều.

Nên đứng tên thế nào khi vẫn còn đi làm?

Nhiều người đi làm chọn cách nhờ người thân đứng tên công ty cho "an toàn". Cách này tiềm ẩn rủi ro lớn: người đứng tên mới là người có quyền quyết định với công ty trên giấy tờ. Nếu hợp đồng lao động không cấm, phương án gọn nhất vẫn là tự mình làm chủ sở hữu. Bạn có thể tự đứng tên và thuê người khác làm giám đốc, hoặc tự kiêm luôn vai trò người đại diện theo pháp luật nếu sắp xếp được thời gian. Mô hình được chọn nhiều nhất cho giai đoạn này là công ty TNHH một thành viên vì cơ cấu đơn giản, một mình quyết định mọi việc. Bạn có thể xem thêm cách so sánh hộ kinh doanh và công ty TNHH để chọn hình thức phù hợp với quy mô hiện tại.

Khi nào nên mở công ty, khi nào nên chờ?

Nên mở công ty khi khách hàng yêu cầu hóa đơn và hợp đồng ký với tư cách doanh nghiệp, khi thu nhập từ việc riêng đã đều đặn vài tháng liên tiếp, hoặc khi bạn cần tư cách pháp nhân để tách bạch tài sản cá nhân với việc kinh doanh. Ngược lại, nếu mới chỉ là ý tưởng chưa có khách hàng nào, bạn có thể bán thử ở quy mô cá nhân trước, giống cách nhiều freelancer cân nhắc trong bài freelancer nên mở công ty hay hộ kinh doanh. Mở công ty không khó, nhưng duy trì công ty cần kê khai thuế đều đặn kể cả khi chưa có doanh thu, nên hãy mở khi việc kinh doanh đã thật sự chạy.

Câu hỏi thường gặp

Mở công ty riêng thì công ty đang làm có biết không?

Thông tin đăng ký doanh nghiệp là thông tin công khai, ai cũng tra cứu được trên cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Vì vậy đừng đặt mục tiêu "giấu", hãy đặt mục tiêu "không vi phạm": kiểm tra hợp đồng lao động và giữ ranh giới lợi ích rõ ràng.

Vừa đi làm vừa vận hành công ty có kịp thời gian không?

Phần tốn thời gian nhất không phải thủ tục thành lập mà là nghĩa vụ định kỳ sau khi có giấy phép: kê khai thuế, hóa đơn, sổ sách. Bạn nên đọc trước các việc cần làm sau khi nhận giấy phép kinh doanh và cân nhắc thuê dịch vụ kế toán ngoài cho năm đầu để không bị trễ hạn.

Thành lập công ty mất bao lâu?

Khi hồ sơ hợp lệ, giấy phép kinh doanh được cấp từ 5 ngày làm việc, ở dạng bản điện tử. Bạn gần như không phải nghỉ làm buổi nào nếu dùng dịch vụ soạn và nộp hồ sơ thay.

Mở công ty không cần nghỉ việc, đã có DoanhNghiep360 lo phần thủ tục

Với người đang đi làm, thứ quý nhất là thời gian. Gói dịch vụ thành lập doanh nghiệp của DoanhNghiep360 lo từ soạn hồ sơ đến nhận giấy phép, một đầu mối từ giấy phép đến chữ ký số, hóa đơn điện tử; bạn chỉ cần chuẩn bị CCCD và vài thông tin cơ bản theo danh sách hồ sơ cần có. Nhắn Zalo cho DoanhNghiep360 để được tư vấn miễn phí, phản hồi trong ít phút, kể cả ngoài giờ hành chính.