Cách chọn đồng sáng lập phù hợp khi mở công ty

Ý tưởng tốt cộng với người đồng hành sai vẫn cho ra một công ty trục trặc. Khi bạn chọn đồng sáng lập công ty, bạn không chỉ chọn một người giỏi, mà chọn người sẽ cùng mình ký giấy tờ, chia tiền, chịu áp lực và ra quyết định trong nhiều năm tới. Bài viết đưa ra checklist 7 tiêu chí để bạn đánh giá co-founder một cách tỉnh táo trước khi hai cái tên cùng xuất hiện trên hồ sơ đăng ký doanh nghiệp.

Vì sao chọn sai đồng sáng lập đắt hơn chọn sai ngành

Chọn sai ngành, bạn có thể đổi hướng kinh doanh trong vài tháng. Chọn sai người, bạn vướng vào phần vốn góp, con dấu, tài khoản ngân hàng và quyền ký trên mọi giấy tờ của công ty. Thực tế khi xử lý hồ sơ, chuyên viên DoanhNghiep360 thường gặp các công ty hai thành viên góp vốn 50/50 nhưng không thỏa thuận trước ai quyết khi bất đồng: đến lúc mâu thuẫn, không bên nào đủ quyền quyết định, mọi giao dịch đứng yên trong khi tiền thuê mặt bằng vẫn chạy. Vì vậy, khâu chọn người và khâu thỏa thuận trên giấy quan trọng ngang nhau.

Checklist 7 tiêu chí đánh giá một co-founder

1. Kỹ năng bù trừ, không trùng lặp: bạn giỏi sản phẩm thì tìm người giỏi bán hàng hoặc vận hành. Hai người cùng giỏi một thứ sẽ tranh nhau một ghế và bỏ trống các ghế còn lại.
2. Cùng giá trị cốt lõi: thống nhất về chuyện làm ăn rõ ràng, giữ chữ tín với khách, tuân thủ quy định về thuế và hóa đơn. Lệch nhau ở tầng này thì mọi quy trình đều vô nghĩa.
3. Cùng kỳ vọng dài hạn: một người muốn xây công ty 10 năm, một người muốn kiếm nhanh rồi rút sẽ va nhau ở mọi quyết định tái đầu tư.
4. Cam kết thời gian rõ ràng: làm toàn thời gian hay vẫn giữ việc khác? Người góp mặt 10 giờ mỗi tuần không thể nhận vai trò và phần vốn như người dồn toàn lực.
5. Sức bền tài chính cá nhân: co-founder cần sống được tối thiểu 6-12 tháng khi công ty chưa có lương ổn định, nếu không họ sẽ rời đi đúng lúc khó nhất.
6. Cách xử lý bất đồng: hãy quan sát người đó khi tranh luận căng. Người tranh luận để tìm phương án tốt hơn rất khác người tranh luận để thắng.
7. Lịch sử làm việc chung: đã từng cùng nhau hoàn thành một việc có deadline và có tiền chưa? Tình bạn lâu năm không thay thế được trải nghiệm cùng làm thật.

Thử việc lẫn nhau trước khi cùng đứng tên

Trước khi đăng ký công ty, hãy cùng nhau làm một dự án nhỏ có thật trong 2-3 tháng: nhận một hợp đồng, bán một lô hàng, chạy thử một dịch vụ. Giai đoạn này trả lời gần hết checklist phía trên với chi phí thấp nhất: bạn thấy được nhịp làm việc, cách người kia phản ứng khi khách phàn nàn, khi lỗ tiền, khi phải làm xuyên cuối tuần. Nếu qua được phép thử này, việc ngồi lại bàn chuyện vốn và loại hình công ty sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều; còn nếu không qua, bạn vừa tiết kiệm được nhiều năm gỡ rối.

Chia vốn và chốt loại hình: nói chuyện tiền khi còn vui vẻ

Tỷ lệ vốn góp quyết định quyền biểu quyết và phần lợi nhuận, nên cần chốt dựa trên đóng góp thực tế thay vì chia đều cho dễ nói chuyện. Hãy ghi rõ ai góp bao nhiêu, bằng tiền hay tài sản, và mức vốn điều lệ tổng thể bao nhiêu là vừa sức trong bài vốn điều lệ khi thành lập công ty. Về loại hình, hai đến ba người đồng sáng lập thường chọn công ty TNHH hai thành viên trở lên cho gọn; nếu xác định gọi vốn rộng thì cân nhắc công ty cổ phần với tối thiểu 3 cổ đông và không giới hạn số lượng tối đa. Bài TNHH hay cổ phần, chọn loại hình nào so sánh chi tiết, hoặc bạn xem nhanh phần tư vấn loại hình của DoanhNghiep360.

Câu hỏi thường gặp

Bạn thân có nên làm đồng sáng lập không?

Được, với điều kiện cả hai vượt qua checklist như bất kỳ ứng viên nào khác, đặc biệt là tiêu chí từng làm việc thật cùng nhau. Tình bạn giúp khởi đầu dễ, nhưng chỉ thỏa thuận rõ ràng trên giấy mới giữ được cả công ty lẫn tình bạn khi có tiền và áp lực xen vào.

Một người góp tiền, một người góp công thì chia thế nào?

Hãy quy đổi phần công sức thành con số cụ thể: mức lương thị trường của vị trí đó trong 1-2 năm đầu, cộng với rủi ro không nhận đủ lương. Từ đó hai bên thống nhất một tỷ lệ và ghi nhận bằng văn bản trước khi đăng ký, kèm cam kết thời gian làm việc tối thiểu của người góp công.

Chưa tìm được người phù hợp, có nên mở công ty một mình?

Nên, thay vì gượng ép chọn người chưa đủ tin. Bạn có thể bắt đầu với công ty TNHH một thành viên, thuê người giỏi làm nhân sự chủ chốt, rồi mời họ góp vốn sau khi đã cùng làm việc thật và hiểu nhau.

Chốt xong người đồng hành, để DoanhNghiep360 lo phần giấy tờ

Khi bạn và co-founder đã thống nhất tỷ lệ vốn và loại hình, phần thủ tục hãy để một đầu mối lo trọn: gói dịch vụ thành lập doanh nghiệp đưa công ty của các bạn ra giấy phép từ 5 ngày làm việc, kèm chữ ký số và hóa đơn điện tử, hoàn 100% phí nếu không xử lý được giấy phép kinh doanh. Nhắn Zalo cho DoanhNghiep360 để được tư vấn miễn phí, phản hồi trong ít phút, kể cả việc chọn cơ cấu vốn phù hợp cho nhóm sáng lập của bạn.